مفهوم عملیات ترمینال فرودگاه و ملزومات آن

مفهوم عملیات ترمینال فرودگاه و ملزومات آن:

تهیه و تنظیم : لطیف جمشیدزاده فرودگاه اردبیل

      عملیات ترمینال شامل یک سری از فرایندهای اساسی و خدمات ضروری برای جابه جایی مسافران و توشه همراه آنها در فرودگاه به شیوه ای امن، ایمن و كارآمد است كه با چارچوب های زیست محیطی انطباق كامل دارند.

در ترمینال های مسافری، همانند اپرون فرودگاه ، اصول عملیاتی بر اولویت های مدیریتی تاثیر می گذارد و ایمنی سرلوحه هر كاری است. ترمینال های فرودگاهی تسهیلات عمومی بزرگی هستند كه در اغلب موارد پرازدحام می باشند و انجام عملیات ایمن در آنها مستلزم آن است كه مدیران فرودگاه خطرات بالقوه را برای مسافران، مستقبلین آنها و سایر كاربران فرودگاهی كاهش دهند. بدیهی است این امر می تواند با طراحی صحیح و همچنین، نصب تاسیسات آتش نشانی و امداد نجات تحقق یابد و لازم است ایجاد امكانات مناسب برای رفاه عمومی در صدر فهرست دغدغه های یک مدیر فرودگاهی قرار گیرد.

علاوه بر ضرورت انجام اقدامات لازم مانند نصب آلارم ها، فراهم ساختن روشنایی اضطراری، امكان تخلیه سریع و استقرارسیستم های هشدار آتش سوزی، كه در بسیاری از كشورهای برای موقعیت های اضطراری وجود دارد،ضروریست به موارد روزمره مانند خطرات و ریسک های احتمالی در پاركینگ ها، مناطق جدول گذاری شده، آسانسورها، پیاده روهای خودكار و سطوح لغزنده نیز توجه كرد. همچنین، لازم است مدیریت به این امر حساس باشد كه در میان مسافران، حتما افراد سالخورده، كودكان و افرادی با توشه همراه زیاد و موارد مشابه وجود دارند كه باید برای رفاه آنان تدابیر ویژه ای اندیشیده شود.

نكته بسیار مهم دیگر این است كه به دلیل ازدحام بیش از حد افراد در برخی ترمینال های مسافری، لازم است نظارت های پلیسی و امنیتی در این اماكن افزایش یابد تا از بروز اتفاقات ناخوشایند جلوگیری شود. جالب این است كه گاهی خود مسافران چالش امنیتی بزرگی برای عملیات ترمینال به شمار می آیند و اسناد جعلی سفر و اقلام ممنوعه مانند مواد مخدر،كالاهای غیر مجاز و میراث فرهنگی كه هر روز در فرودگاه ها ضبط می شوند، نشانه هایی از خطراتی است كه هوانوردی كشوری را تهدید می كند و در عین حال، چالش جدی لجستیكی هم ایجاد می كند.

       قاعدتا، بحث كارآیی در عملیات ترمینال با طراحی ترمینال آغاز می شود ، چرا كه طراحی صحیح موجب می شود مسافران بتوانند بدون استرس یا تاخیر، در فرایند سفر خود مسیر معینی را دنبال كنند. وجود كریدورهای كافی و استفاده از تابلوهای بدون ابهام و قابل رویت، امكان دسترسی آسان و پیاده به اماكن، و همچنین، وجود كانترهای كافی باعث می شود مسافران بتوانند بدون مانع و به سرعت از ساختمان ترمینال فرودگاه عبور كنند. در ضمن، یک طراحی مطلوب در ترمینال باعث خواهد شد به دلیل وجود كانال های ارتباطی مناسب، دسترسی سریع به پرسنل شركت های هواپیمایی و به تبع آن، عملیات پرواز این شركت ها و متعاقبا خدمات مسافری آنها نیز به راحتی فراهم شود. كارآیی چه به طور مستقیم تحت كنترل شركت های هواپیمایی باشد (مانند پذیرش و صدور كارت پرواز یا دریافت توشه در فرودگاه ها) و چه به نهادهای دولتی مربوط باشد (مانند كنترل مدارك)، شرایط خاصی را نیاز دارد كه این امر تركیبی از علم و هنر است و در صنعت فرودگاهی، به علم و هنر تسریع در جابه جایی بار و مسافر، در عین احترام به الزامات كنترل دولتی، تسهیلات فرودگاهی می گویند كه عنوان انكس 9 ایكائوست.  به بیان دیگر منظور از تسهیلات فرودگاهی ، انجام سریع امور ، در عین احترام به قوانین ملی و موافقت های بین المللی است و استاندارد لازم برای توصیف " انجام سریع امور مسافری  " طبق قوانین ایکائو این است که امور مسافری مسافران خروجی که  با دریافت کارت پرواز و ورود به گیت پروازی را شامل میشود حدود  60 دقیقه طول بکشد و در رابطه با مسافران ورودی به ترمینال که از زمان پیاده شدن از هواپیما و انجام امور گذرنامه و گمرگ را شامل میشود حداگثر 45 دقیقه طول فرایند باشد.

 تسهیلات فرودگاهی بخش مهمی از خدمات فرودگاهی را پوشش میدهد و بطور کلی  فرودگاه بخشی از یک صنعت خدماتی است و وضعیت مشتریان آن بسیار شفاف تعریف شده ،كه عبارت است از: مسافران و شركت های هواپیمایی، و از آنجا که فقط كسب و كارهای ضعیف هستند كه به نظرات مشتریانشان اهمیت نمی دهند، شركت های هواپیمایی و مسافران آنها برای فرودگاه ها بسیار مهم هستند. برای مشتریان فرودگاه ها، كاهش زمان ایستایی، در دسترسی بودن خدمات و ارزش دادن به پول پرداختی شان، اهمیت فراوانی دارد كه فرودگاه ها باید برای تحقق این امور دو چندان تلاش كنند.

مفهوم عملیاتی فرودگاه به ما می گوید فرودگاه چگونه و در چه حدی برای مدیریت فعالیت های عملیاتی سازماندهی شده است. حجم خدمات، روش انجام، مدیریت منابع و خصوصیات ترافیک همگی از داده های مهم در عملیات فرودگاه هستند. در عملیات ترمینال، موارد بسیاری هستند كه به تركیب مسوولیت های محوله به مدیر ترمینال و شركت های هواپیمایی بستگی دارد."نورمن اشفورد" دو حالت را در مدیریت ترمينال شناسایي كرده است:  فرودگاه-محور و ایرلاین-محور. 

در حالت نخست، فرودگاه است كه اكثر خدمات مسافری، از جمله مدیریت زیرساخت را ارائه مي دهد. در حالت دوم، شركت هواپيمایي است كه زیرساخت ها و خدمات مسافری را از طریق اجازه بلند مدت یا توافقنامه مشابه انجام میدهد و  بسياری از فرودگاه ها تركيبي از این دو رویكرد را دارند.

 سه بازیگر اصلي صحنه كه عبارتند از شركت های هواپيمایي، فرودگاه ها و دولت، بایستی با تلاش برای رفع مواردی مانند تاخيرات غير ضروری و رفع مشكلات در فرایند ورود و خروج مسافران ، جهت رسيدن به اهداف تسهيلات در ترمینال فرودگاه با یكدیگر همكاری نزدیكي داشته باشند. برای رسيدن به این منظور، ایكائو پيشنهاد مي كند دولت ها یک برنامه تسهيلات ملي داشته باشند كه در سطح ملي، ازحمایت كميته ای ساختار مند برخوردار باشد كه این ساختار باید در سطح تک تک فرودگاه ها پياده شود.

 آخرین موضوعي كه باید تحت نام مفهوم عملياتي مورد بررسي قرار گيرد، سرعت عملياتي است. وجود "ساعات اوج ترافيک" در طول 24 ساعت، نيازمند پرسنل كافي و اختيار تصميم گيری در خارج از ساعات اداری است. چنين موقعيتي ممكن است نيازمندایجاد مركز كنترل عمليات باشد كه باید به صورت شيفتي، زیر نظر یک مامور عملياتي ارشد فعاليت كند. این مركز مي تواند منابع فرودگاهي مشترك را مدیریت نماید، بر عملكرد فرودگاه به عنوان یک سيستم، نظارت داشته باشد و اطلاعات كليدی را با هدف تصميم گيری سریع و موثر، به مدیر شيفت گزارش دهد. این نكته موجب مي شود فرودگاه ها اطمينان یابند، كيفيت خدمات بالاست و به شيوه ای امن، ایمن و مطابق با الزامات زیست محيطي ارائه مي شود.

منابع :

1. پیام توسعه شرکت فرودگاهها و ناوبری هوایی ایران شماره 19 

2. خبرنامه سفیر هوانوردی هفته هفتم 18/3/98