اصطلاحات هوانوردی مربوط به انکس 17 ایکائو :

تهیه و تنظیم : لطیف جمشیدزاده فرودگاه اردبیل

اقدامات مداخله غیر قانونی  (Acts of unlawful interference) : اقدامات و یا سعی در انجام اعمالی شبیه آن  که ایمنی  هواپیمائی کشوری و حمل و نقل هوایی را به مخاطره افکند.  برای مثال :

  • تصرف غیر قانونی هواپیمای در حال پرواز ،

  • تصرف غیر قانونی هواپیما بر روی زمین ،

  • گروگانگیری در هواپیما  و یا در فرودگاه، 

  •  ورود به زور به هواپیما ویا به یک فرودگاه و یا  منطقه تسهیلات فرودگاهی،

  • انتقال سلاح و یا دیگر وسایل و اشیاء خطرناک به هواپیما و یا فرودگاه به قصد ارتکاب اعمال جنائی ،

  • تبادل اطلاعات غلط بطریقی که ایمنی هواپیمای در حال پرواز و یا بر روی زمین ،مسافرین ، خدمه ،پرسنل زمینی و یا مردم عادی در فرودگاه ویامحل تسهیلات هواپیمائی کشوری را به مخاطره اندازد .

 

کار هوائی ( Aerial work) : عملیات هواپیمائی که در آن از یک هواپیما برای خدمات بخصوص چون کشاورزی ،ساختمان سازی ، عکس برداری ، نقشه برداری ، نگهبانی (گشت زنی) ، تجسس ونجات و تبلیغات هوائی استفاده شود.

 

چک امنیتی هواپیما ( Aircraft security check) : بازرسی از قسمتهای داخلی یک هواپیما که احتمال رفت و آمد و دسترسی مسافرین به آنجا وجود داشته ونیز بازرسی از قسمتهای نگهداری بار در هواپیما بمنظور کشف اشیاء مشکوک ، سلاحها ، مواد منفجره و سایر ادوات ، وسایل و موادخطرناک.

 

تجسس امنیتی هواپیما ( Aircraft security search) : تجسس داخلی وبیرونی هواپیما بطور کامل  بمنظور کشف اشیاء مشکوک ، سلاحها ، مواد منفجره  ویا سایر ادوات ،  وسایل و مواد خطر ناک .

 

بخش هوایی ( Airside): منطقه جابجائی وحرکت در یک فرودگاه ،زمین وعوارض آن و ساختمانهای مجاور یا قسمتهایی ازآنهاکه رفت و آمد به آنجا تحت کنترل می باشد .

 

چک سابقه بررسی سوابق  ( Background check): بررسی هویت و تجربه قبلی فرد و ( در صورت داشتن مجوز قانونی ) بررسی هرگونه پیشینۀ جنائی ، بعنوان قسمتی از ارزیابی شایستگی وی جهت اجرای امور کنترل امنیتی ویادسترسی بدون ناظر همراه به مناطق محدودشدۀ امنیتی .  

 

بار ( Cargo) :  هر گونه اموال حمل شده با یک هواپیما  بجز محمولات پستی ، كالاهاوجامه دان همراه مسافر یا جامدان جا مانده .

گواهینامه  ( Certification):  یک ارزیابی رسمی وتأییدیه صادره توسط ویا به نمایندگی از سوی مقام صالحه امنیت هواپیمائی که نشانه دارا بودن شایستگیهای لازم  دارنده آن برای  انجام وظایف مشخص در یک سطح قابل قبول ومشخص شده بوسیله مقام صالحه می باشد.

 

عملیات تجاری حمل ونقل  هوائی ( Commercial air transport operation): عملیات یک هواپیمای درگیر درحمل ونقل مسافرین ، بار ویا پست برای اجرت ویا اجاره . 

 

هواپیمائی شرکتی ( Corporate aviation) :  عملیات غیر تجاری ویا استفاده از هواپیما بوسیله یک شرکت برای حمل مسافرین وکالاها بعنوان کمک به راهبری فعالیتهای تجاری شرکت ، که بوسیله یک خلبان حرفه ای بکار گرفته شده جهت پرواز هواپیما انجام می شود.( در نظر داشته باشید كه هواپیمائی شرکتی یکی از شاخه های هواپیمائی عمومی general aviation می باشد) .

مسافرمتمرد  (Disruptive passenger) : مسافری که از رعایت قوانین راهنمائی کننده در یک فرودگاه ویا درون یک هوا پیما ویا از پیروی دستورات کارکنان فرودگاه ویا خدمه پروازامتناع نموده وبنابراین نظم وترتیب رادرفرودگاه ویادرهواپیمامختل مینماید .

عملیات هواپیمائی عمومی (General aviation operation) :عملیات هواپیما بجز حمل ونقل هوائی تجاری ویا عملیات کار هوائی .

اصول عوامل انسانی ( Human factors principles) : اصولی كه در طراحی ، گواهینامه ها،آموزش ، عملیات و نگهداری بكار میرود ودرپی وجه اشتراک مطمئنی  بین انسان ودیگر اجزاء سیستم از طریق توجه خاص به کارآیـــی انسان می باشد  .

 

کارآیی انسان (Human performance) : توانایی ها و محدودیتهای انسان ،که بر ایمنی ،امنیت  و کیفیت عملیات هوانوردی تأثیرمیگذارد .

 

افسربازرس پرواز ( In-flight security officer): شخصی که  توسط دولت عملیات کننده هواپیما و دولت ثبت کننده هواپیما مجاز شده در هواپیما مستقر شود برای محافظت از آن برای جلوگیری از تداخل غیر قانونی.این افرادانحصاری  استخدام شده اند برای محافظت از فرد یا اشخاصی که با هواپیما سفر میکنند مانند بادیگارد شخصی.

 

کارگزارعامل قانونی ( Regulated agent): یک كارگزار(عامل)،رساننده بار و یا هر موجودیتی که ضمن همکاری با یک  شرکت هواپیمائی ،فراهم کننده یک سری کنترلهای امنیتی مورد تأیید و یا در خواست  مقامات ذیصلاح جهت بار و محمولات پستی می باشد . 

 

بازرسی ( Screening): بکارگیری وسایل فنی وغیره جهت تشخیص وکشف ( سلاحها ، مواد منفجره ، ادوات ، اشیاء ویا مواد خطرناك كه ممکن است دریك اقدام مداخله غیر قانونی مورد  استفاده قرار گیرد) .

امنیت .( Security) حفاظت از هواپیمائی کشوری در مقابل اقدامات مداخله غیر قانونی . که این هدف بوسیله مجموعه ای از مقررات و منابع مادی و انسانی میسر میگردد . 

 

بازرسی امنیتی ( Security audit): انجام یک آزمایش عمیق ازکلیه جوانب اجرایی  برنامه ملی  امنیت  هواپیمائی کشوری .

کنترل امنیتی ( security control) : تدابیری که بدان وسیله بتوان از بکارگیری اسلحه ،مواد منفجره و یا دیگر ادوات  ، اشیاء  ویا مواد خطرناکی که ممکن است در یک اقدام مداخله غیر قانونی مورد استفاده واقع شود ، جلوگیری نمود .

 

تجسس  امنیتی ( security inspection):  ارزیابی اجرای الزامات مربوط به  برنامه ملی امنیت هواپیمائی کشوری  توسط شرکتهای هواپیمائی ، فرودگاه ویا سایر  مبادی درگیر در امور امنیتی .

 

منطقه محدود شده امنیتی ( Security restricted area) : مناطقی از بخش هوایی فرودگاه که بعنوان مناطق با ریسک بالا  تشخیص داده شده و علاوه بر کنترل دسترسی ، دیگر کنترلهای امنیتی در مورد آنها إعمال میگردد . اینگونه مناطق معمولاً شامل سالن ترانزیت ، کلیه مناطق خروجی مسافرین هواپیمائی تجاری مابین نقاط پذیرش مسافر و هواپیما ،پارکینگ هواپیما ،مناطق بازرسی جامه دانها ، مناطق سرویس هواپیما و مناطقی که بار و محموله های باری بازرسی شده در آنجا وجود دارند، سوله های بار ، مرکز محمولات پستی ، کترینگ بخش هوایی و محاوط نظافت هواپیما  می باشند .

ارزیابی  امنیتی  ( Security survey) : ارزیابی نیازهای امنیتی شامل شناسایی آسیب پذیریهایی که می تواند برای انجام مداخلات غیر قانونی مورد سوء استفاده قرار گیرند و همچنین توصیه اقدامات اصلاحی در خصوص آنها .

آزمایش  امنیتی .( Security test) آزمایش آشکارویاپنهان اقدامات امنیتی که تلاش درارتکاب اقدامات مداخله غیرقانونی را   شبیه سازی می نماید .

محموله ناشناس ( Unidentified baggage): هر محموله با برچسب شناسایی baggage tag ویا بدون آن که در فرودگاه بوده و بوسیله مسافری حمل نگردد و یا قابل شناسایی برای مسافری نباشد . 

 

منبع : انکس 17 ایکائو.