بسمه تعالی

طرح پروازی  FLIGHT PLAN   :

تهيه وتنظيم لطيف جمشيدزاده

مقدمه

طرح پروازی مراقبت پرواز سندی است كه اطلاعات خاصی را ؛ برای واحدهای كنترل ترافيك هوايی  در رابطه با مقاصد پرواز و يا بخشی از پرواز هواپيما ارائه ميدهد ( ايكائو سند ضميمه شماره 2 قوانين هوايی ANNEX 2   در Chapter 1   ). اين سند توسط خلبان ويا ديسپچ شركت مربوطه Dispatcher   نوشته شده و قبل از پرواز ارائه ميشود.

جزئيات قوانين در رابطه با نحوه تحويل ؛ محتوا ؛ تكميل ؛ تغييرات ؛انعقاد طرح پروازی در انكس 2 ( قوانين هوايی ) و نشريه اطلاعات هوانوردی ملی درج شده است.

در اكثر كشورها ارائه طرح پروازی برای انجام پرواز تحت شرايط مقررات IFR  مورد نياز است و برای پرواز  VFR  ارائه طرح پروازی اختياری است مگر اينكه بر روی مرز هوايی و يا نواحی شناخته نشده مانند دريا انجام شود تا در صورت تاخير از رسيدن نحوه كمك رسانی مد نظر قرار گيرد. 

طرح پروازی بصورت يك سند نوشتاری و يا سند الكترونيكی  و يا گاهی بصورت شفاهی پر ميگردد.

طرح پروازی قبل از پرواز در موارد زير الزامی ميباشد :

·       پرواز يا بخشی از پرواز برای ارائه به واحد كنترل ترافيك هوايی

·       برای پرواز IFR  در فضای  advisory airspace

·    برای پرواز در و داخل ناحيه تعيين شده و يا مسير هوايی تعيين شده وقتی كه بوسيله مسئولان سرويس كنترل ترافيك هوايی مربوطه برای تسهيل ارائه سرويس اطلاعات پرواز و سرويس جستجو و نجات و سرويس هشدار ملزم شود .

·    برای پرواز در و داخل ناحيه تعيين شده و يا مسير هوايی تعيين شده وقتی بوسيله مسئولان سرويس كنترل ترافيك هوايی مربوطه برای تسهيل هماهنگی با واحدهای نظامی مقتضی يا سرويس كنترل ترافيك هوايی كشورهای مجاوربرای جلوگيری از رهگيری هوايی بمنظور معرفی پرواز كه ملزم شود.

·       برای پرواز در خطوط مرزی بين المللی .

 

  طرح پروازی  بايستی قبل از خروج پرواز برای اداره گزارش سرويس ترافيك هوايی فرودگاه مبدا" ارائه شود و يا در طول پرواز ؛به واحد سرويس ترافيك هوايی ويا ايستگاه كنترل راديويی زمينی ارسال شود مگر اينكه در توافقات ارائه طرح پروازی بصورت RPLs  (repetitive flight plan )   اعمال شده باشد.در ايران طرح پروازی flight plan  يك ساعت قبل از زمان خروجی هواپيما در سه برگ رنگی به مراقبت پرواز ارائه ميشود و بعد از بررسی از نطررعايت فرمت و اطلاعات طرح پرواز و تكميل و بررسی دقت و صحت اطلاعات و در صورت لزوم تصحيح آن بر طبق قوانين هوانوردی و امضاء مبنی بر تحويل آن ؛ نسخه آبی رنگ جهت ارسال بوسيله سيستم سوچينگ يا تلكس Telex   مخابراتی به واحد مخابرات هواپيمايی AFTN   ارسال ميشود و برگ زرد رنگ در اختيار شركت مربوط قرار ميگيرد تا به خلبان داده شود و برگ سفيد رنگ در بايگانی يا آرشيو مراقبت پرواز قرار داده ميشود.

اگر احتمال تاخير برای پروازIFR   بيش از نيم ساعت از زمان EOBT  درج شده درطرح پرواز باشد و برای پرواز كنترل نشده اين تاخير يك ساعت باشد بايستی طرح پروازی باطل گرديده و طرح پرواز اصلاح و يا تجديد گردد( البته لازم بذكر است اين مدت در ايران يك ساعت ميباشدو هر طرح پروازی بمدت يك ساعت اعتبار دارد ).

در طرح پرواز موارد زير مرتبط با پرواز بايستی نوشته شده باشد :

·    معرفی هواپيما-  معمولا" نام شركت هواپيمايی و شماره اختصاص داده شده به پروازحداكثر هفت حرفی و يا علامت ثبت هواپيما جهت معرفی استفاده  ميگردد

·    نوع قوانين پروازی كه هواپيما دنبال خواهد كرد(IFR   VFR  )يا تركيبی از دو روش هوانوردی كه بصورت كد يك يا دو رقمی (I-V-Y-Z )  در طرح پروازی درج ميشود و نوع پرواز كه برنامه ای S   يا غير برنامه ای  N  در آن مشخص ميشود.

·    تعداد و نوع هواپيما و طبقه بندی نوع باد پشتی ايجاد شده توسط هواپيما كه معمولا" هواپيما ها بر اساس وزن هنگام take off   به سه رده سنگين H   ( 136000 كيلوگرم و بيشتر )و متوسط M   ( كمتر از 136000 كيلوگرم و بيشتر از 7000 كيلوگرم ) و سبك L  (7000 كيلوگرم وكمتر از آن ) تقسيم ميشوند

·       تجهيزات ناوبری و ارتباطی و نظارتی در دسترس در هواپيما

·    فرودگاه خروجی كه بصورت كد چهاررقمي مشخص شده توسط ايكائو در قسمت مربوطه درج ميشود كه مثلا" كد OIII  فرودگاه مهرآباد تهران و كد OITL  برای فرودگاه اردبيل تعيين شده است واگر برای فرودگاهی كد تعيين نشده بود از چهار حرف ZZZZ  استفاده نموده و ايتم ساير اطلاعات توضيح داده ميشود.

·    زمان تقريبی كندن چرخهای هواپيما از روی باند ( زمان خروج پرواز از فرودگاه ) كه بر اساس زمان جهانی و به صورت كد چهار رقمی ساعت ودقيقه  بيان ميشود

·    سرعت متعارف هواپيما true airspeed   كه حداگثر پنج كاراكتر بر اساس واحد سرعت نات knot  و يا كيلومتر ويا ماخ نوشته ميشود

·    ارتفاع متعارف هواپيما كه مثلا" ارتفاع 25000 پا به صورت F250  و يا4500  پا از سطح زمين AGL   به صورت A045  نوشته ميشود.  

·       نام مسير های هوايی كه هواپيما طی خواهد كرد

·       نام فرودگاه مقصد و مدت زمانی كه طول ميكشد تا به مقصد برسد

·    فرودگاهای كمكی كه معمولا" در شرايط غير منتظره نظير بدی هوا در فرودگاه مقصد ويا شورش يا فعاليت تروريستی و  ... مورد استفاده خلبان قرار ميگيرد.

·    ميزان سوخت -  معمولا" وزن سوخت مصرفی به پوند يا كيلوگرم بيان ميشود بجای اينكه به صورت واحد حجم يعنی گالن يا ليتر بيان شود و آن بدليل اهميت وزن هواپيما در هوانوردی ميباشد.ميزان سوخت مورد نياز برای پرواز معمولا" بر اساس فرمول Vir Narain  بصورت C=D.O Sec Ө/2A  محاسبه ميشود.در طرح پروازی ميزان سوخت بر اساس ساعت و دقيقه نوشته ميشود. معمولا"در ايالت متحده برای پروازهای محلی محاسبه ميزان سوخت مورد نياز علاوه بر سوخت مورد نياز تا فرودگاه مقصد وهمچنين فرودگاه كمكی حدود 45 دقيقه سوخت نيزبرای پرواز با سرعت متعارف نيز به صورت اضافه در نظر ميگيرند.و همچنين بر اساس زمان 10% مثلا" برای پرواز حدود 10 ساعت بايستی يك ساعت سوخت اضافی و بر اساس مقدار سوخت 5% مثلا" برای پروازی كه 20000 كيلوگرم سوخت نياز دارد حدود 1000 كيلوگرم سوخت ذخيره در نظر گرفته ميشود.

·    تعداد مسافران و سرنشينان هواپيما كه اكثرا" برای پروازهای مسافربری بدليل در دسترس نبودن هنگام نوشتن طر÷پروازی از مخفف TBN  استفاده ميشود و در قسمت مربوطه درج ميگردد

·    تجهيزات اضطراری و نجات - كه تعدادی در فرم مربوط به طرح پروازی مشخص شده كه در صورتی كه فاقد يكی از موارد ذكر شده باشد با زدن علامت بروی آن مشخص ميگردد كه اكثرا" اين موارد در سوانح بكار می آيد.

·       نام خلبان

·       رنگ هواپيما كه در هنگام عمليات جستجو و نجات برای شناسايی هواپيما كاربرد دارد

·       ساير اطلاعات مورد نياز

بر طبق AIP ايران  طرح پروازFlight Plan   معمولا" 24 ساعت قبل از پرواز ويا حداقل يك ساعت قبل از پروازمحلی و سه ساعت قبل از پرواز بين المللی؛ به اداره گزارش سرويس ترافيك هوايی  Air Traffic Services Reporting Office  ويا واحد مراقبت پرواز فرودگاه خروجی  ارائه ميگردد.  برای بعضی پرواز های ويژه اين پريود زمانی مد نظر قرار نميگيرد از جمله پروازهای رهگيری نظامی Scramble  وپرواز آمبولانس پزشكی Ambulance  و پرواز مقامات بالای مملكتی VIP  وپروازهای جستجو و نجات SAR  و پروازهای چك كننده دستگاههای ناوبری هوايی Flight check  .

 لازم بذكر است نوع ديگری از طرح پروازی برای پروازهای برنامه ای روتين بصورت شش ماهه ارائه ميشود كه به آن طرح پروازی تكراری و به اصطلاح هوانوردی آر پی ال Repetitive Flight Plan   گفته ميشود كه توشط شركت هواپيمايی به اداره گزارش سرويس ترافيك هوايی  Air Traffic Services Reporting Office  ويا واحد مراقبت پرواز فرودگاه خروجی  ارائه ميگردد.اين نوع طرح پروازی برای پروازهای برنامه ای IFR  كه پرواز به صورت حداقل ده روز متوالی برقرار شده باشد و يا حداقل ده بار در يك روز ثابت هفته برقرار شود دريافت ميگردد .و اين طرح پروازی حداقل دو هفته قبل از برقراری پرواز به واحد مراقبت پرواز ارائه ميشود.

هماطور كه در بالا ذكر شد هر طرح پروازی در ايران تا يك ساعت بعداز زمان تخمينی تيك اف EOBT   اعتبار دارد  و تنها يك اصلاحيه برای تغيير زمان پروازEOBT   و يا تغيير نوع هواپيما TYPE  با فرمت خاص  دريافت ميشود.

منابع :

·       سايت اينترنتی  SKYbrary Wiki  

·       سايت اينترنتی  Wikipedia the free encyclopedia  

·       انكس 2 بخش 3  ( Annex 2  )

·       DOC4444      Air Traffic Management    

·    APPENEX 2 DOC4444   برای نحوه پر كردن طرح پروازی از اين منبع ميتوان استفاده نمود.

·       AIP  ايران.

........................................................................................