مدیریت تخصصی اسلات تایم ( ظرفیت ) فرودگاهAirport Slot

تهیه و تنظیم لطیف جمشیدزاده فرودگاه اردبیل

اسلات Slot یا Airport Slot یک مجوزبرنامه‌ ریزی‌شده برای انجام یک عملیات پروازی در یک فرودگاه پرترافیک و دارای محدودیت ظرفیت است.به زبان ساده Slot یعنی یک بازه زمانی مشخص که به یک پرواز اجازه می‌دهد در یک فرودگاه، Arrival Departure خود را برنامه‌ریزی و انجام دهد.

مثلاً:

Flight ABC123 — Departure Slot: 10:30

یعنی شرکت هواپیمایی برای انجام پرواز در آن فرودگاه، در برنامه خود زمان 10:30 را دریافت کرده است.

ضرورت اسلات Slot :

بعضی فرودگاه‌ها ظرفیت محدودی دارند؛ مثلاً محدودیت در:

• تعدا باند Runway

• ظرفیت ترمینال Terminal

• ظرفیت پارکینگ هواپیما

• ظرفیت کنترل ترافیک هوایی

• ظرفیت هندلینگ زمینی Ground Handling

• ظرفیت Check-in و Baggage

• محدودیت‌های محیط ‌زیستی یا ساعات عملیاتی فرودگاه

اگر همه شرکت‌ها بدون محدودیت هر زمانی که خواستند پرواز انجام دهند، ازدحام ایجاد می‌شود. بنابراین Slot برای هماهنگ کردن تقاضای پرواز با ظرفیت فرودگاه استفاده می‌شود.

انواع فرودگاه از نظر Slot

طبق چارچوب IATA، فرودگاه‌ها از نظر مدیریت ظرفیت معمولاً در سه سطح بررسی می‌شوند:

الف - Level 1 — Non-Coordinated Airport

فرودگاه ظرفیت کافی دارد و معمولاً Slot رسمی لازم نیست.پروازها بر اساس برنامه معمول شرکت هواپیمایی انجام می‌شوند.

ب- Level 2 — Facilitated Airport

فرودگاه مقداری محدودیت ظرفیت دارد. شرکت هواپیمایی باید برنامه پرواز خود را با Slot Facilitator هماهنگ کند. هدف اصلی، جلوگیری از تداخل برنامه‌های پروازی است.

ج- Level 3 — Coordinated Airport

فرودگاه های به‌ شدت محدود از نظر ظرفیت است.در این فرودگاه، انجام عملیات پروازی معمولاً نیازمند Allocated Slot است.بنابراین شرکت هواپیمایی نمی‌تواند صرفاً بر اساس برنامه داخلی خودش یک پرواز را در هر ساعتی انجام دهد.

هماهنگ کننده اسلات Slot Coordinator

هماهنگ کننده اسلات Slot Coordinator شخص یا سازمانی است که مسئول مدیریت و تخصیص Slot در فرودگاهCoordinated است.

وظایف اصلی هماهنگ کننده اسلات :

• دریافت درخواست شرکت‌های هواپیمایی

• بررسی ظرفیت فرودگاه

• تخصیص زمان Slot

• هماهنگی Slotهای Arrival و Departure

• نظارت بر استفاده صحیح از Slot

• بررسی تغییرات برنامه پرواز

اسلات تایم Slot Time

Slot معمولاً با یک زمان مشخص در ارتباط است.

برای مثال:

Arrival: 14:00 زمان ورود پرواز

Departure: 18:30 زمان خروج پرواز

اما نکته مهم این است که Slot صرفاً یک "زمان دلخواه" برای شرکت هواپیمایی نیست بلکه بخشی از یک سیستم هماهنگ شده برای استفاده از ظرفیت فرودگاه است.

تفاوت Slot با ATC Clearance

اسلات تایم فرودگاهی ( Airport Slot ) مربوط به ظرفیت و برنامه‌ریزی فرودگاه است.

مجوز مراقبت پرواز(ATC Clearance ) مربوط به اجازه و کنترل ترافیک هوایی است.

داشتن Slot به این معنی نیست که خلبان یا هواپیما حتماً مجومراقبت پرواز ATC برای پرواز یا ورود

فضای هوایی را دارد.

فرق بین اسلات تایم Slot و برنامه پروازی سالانه Schedule :

برای یک فرودگاه Coordinated، برنامه شرکت باید با Slotتخصیص‌یافته هماهنگ باشد.

بنابراین بایستی Schedule + Airport Capacity + Slot Coordination با یکدیگر ارتباط دارند.

تخصیص اسلات (Slot Allocation ) :

تخصیص Slot یعنی تعیین اینکه: کدام شرکت هواپیمایی، در چه زمان مشخصی، برای Arrival یا Departure از ظرفیت فرودگاه استفاده کند.

در تخصیص Slot عوامل مختلفی می‌توانند مطرح باشند، از جمله:

1. ظرفیت فرودگاه

2. درخواست شرکت‌های هواپیمایی

3. اسلات های قبلی

4. سابقه استفاده از اسلات

5. قوانین محلی

6. مقررات هماهنگ ‌کننده اسلات

تاریخچه اسلات شرکت هواپیمایی Historic Slot :

اگر یک شرکت هواپیمایی در یک فصل، Slot خود را مطابق مقررات و به میزان کافی استفاده کرده باشد، ممکن است تحت شرایط مقرر، برای فصل بعد نیز حق استفاده از همان Slot یا اسلات مشابه را داشته باشد.به این موضوع معمولاً Historical Precedence یا در اصطلاح رایج Grandfather Rights گفته می‌شود. البته این حق مطلق و بدون شرط نیست و تابع مقررات مربوط به استفاده از Slot است.

استفاده کن یا حذف کن Use it or Lose it:

یعنی شرکت هواپیمایی نمی‌تواند Slot را صرفاً نگه دارد ولی از آن استفاده نکند ودر چارچوب‌های رایج Slot Coordination، یک معیار شناخته‌ شده برای حفظ اولویت تاریخی Slot، استفاده از آن در حد مقرر( 80% ) در یک فصل برنامه ‌ریزی شده استمگر اینکه مقررات یا شرایط استثنایی خاصی حاکم شود.

Slot Pool

گاهی اسلات هایی وجود دارند که در اختیار شرکت خاصی نیستند یا برای تخصیص مجدد در دسترس قرار می‌گیرند. این مجموعه می‌تواند به عنوان Slot Pool در نظر گرفته شود.Slotهای موجود در Pool طبق قوانین مربوط بین متقاضیان تخصیص داده می‌شوند.

مبادله اسلات ها Slot Exchange Transfer

در برخی شرایط، شرکت‌های هواپیمایی می‌توانند طبق مقررات مربوط:

• اسلات را جابه‌جا کنند

• اسلات را با Slot دیگر مبادله کنند

• اسلات را به شرکت دیگر منتقل کنند

اما این کار تابع مقررات فرودگاه، کشور و سیستم هماهنگی اسلات ها (Slot Coordination) است.

تولورنس زمانی اسلات Slot Tolerance

زمان Slot همیشه به این معنی نیست که هواپیما باید دقیقاً در همان ثانیه عملیات خود را انجام دهد.معمولاً برای Slot یک متغیر بازه زمانی مشخص وجود دارد که شرایط آن به مقررات و فرودگاه مربوط بستگی دارد.مثلاً ممکن است اسلات برای ساعت مشخصی تخصیص یافته باشد، ولی عملیات در یک محدوده زمانی مجاز اطراف آن انجام شود.مقدار دقیق این متغیر زمانی ،بدون مراجعه به مقررات همان فرودگاه عدد ثابت فرضی نیست.

مانیتورینک اسلات Slot Monitoring

پس از تخصیص Slot، استفاده از آن نیز کنترل می‌شود. و هماهنگ کننده اسلات ( Coordinator ) میتواند موارد زیر را بررسی نماید:

1. آیا پرواز در زمان Slot انجام شده است

2. آیا شرکت هواپیمایی Slot را به‌درستی استفاده کرده است

3. آیا پرواز مرتباً خارج از Slot انجام شده است

4. آیا Slot عمداً استفاده نشده است

این موضوعات برای جلوگیری از هدر رفتن اسلات Slot Misuse اهمیت دارد.

هدر رفتن اسلات Slot Misuse :

استفاده نادرست از Slot می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• انجام عملیات بدون Slot لازم

• استفاده از Slot شرکت دیگر بدون مجوز

• تغییر عمده زمان عملیات بدون هماهنگی

• نگه داشتن Slot بدون استفاده واقعی

• انجام مکرر عملیات خارج از زمان تخصیص‌یافته

اسلات در عملیات زمینی Ground Handling

اسلات مستقیماً همان Handling Slot نیست و با عملیات زمینی ارتباط بسیار نزدیکی با آن دارد. یعنی وقتی زمان پرواز تعیین شد ، بخش‌های مختلف عملیات زمینی باید خودشان را با آن هماهنگ نمایند

مثلاً اگر زمان Departure خروج پرواز مشخص شد ، باید موارد زیر با آن هماهنگ شوند:

1. Check-in

2. Boarding

3. Baggage loading

4. Catering

5. Cleaning

6. Pushback

7. Ramp coordination

8. Gate

9. Stand

منابع :

1- ICAO Doc 9971 – Manual on Collaborative Air Traffic Flow Management ATFM

2- ICAO Annex 11 – Air Traffic Services

3- ICAO Annex 14 – Aerodromes

4- ICAO Doc 9854 – Global Air Traffic Management Operational Concept

5- ICAO PANS-ATM, Doc 4444 – Procedures for Air Navigation Services – Air Traffic Management