ارتباط لایه‌های اطلاعات پرواز در حوزه مدیریت ترافیک هوایی : Flight Information Layer

تهیه و تنظیم لطیف جمشیدزاده فرودگاه اردبیل

در سامانه‌های مدیریت ترافیک هوایی (ATFM ) ، لایه‌های از اطلاعاتپرواز ( Flight Information Layer) وجود دارد که که وضعیت و مشخصات هر پرواز را برای مدیریت جریان ترافیک هوایی (ATFM ) نشان می‌دهد.برای بررسی ارتباط این مفاهیم در ATFM به‌صورت عملی و مرحله‌به‌مرحله به شرح زیر میباشد:

1-اطلاعات پرواز Flight Information

ابتدا اطلاعات پروازی از روی فلایت پلن وارد سیستم ATFM می‌شود: و شامل موارد زیر میباشد:

1. شماره پرواز Flight: IR123

2. فرودگاه مبدا DEP: OIII

3. فرودگاه مقصد DEST: OITL

4. زمان احتمالی خروج پرواز EOBT: 10:00

5. مسیر پروازی مشخص Route: F2

6. نوع هواپیما Aircraft Type: A320

2- بررسی ظرفیت Capacity

سیستم ATFM بررسی می‌کند که آیا در مسیر پرواز، مثلاً یک بخش Sector یا فرودگاه Airport، در زمان موردنظر محدودیت ظرفیت وجود دارد یا خیر.

اگر: Traffic Demand ≤ Capacity باشد، معمولاً نیازی به اسلات Slotنیست.

اما اگر: Traffic Demand > Capacity باشد، ATFM باید جریان را تنظیم کند.

3- ایجاد اسلات ATFM Slot

در این مرحله برای پرواز یک CTOT (Calculated Take-Off Time) تعیین می‌شود. برای مثال برای پرواز ایران 123 زمان اختصاص یافته CTOT خواهد بود IR123 → CTOT 10:25 UTC یعنی پرواز باید Take-offخود را مطابق Slot اختصاص ‌یافته انجام دهد تا در زمان مناسب وارد قسمت محدودشده شبکه شود.

به بیان ساده: Flight Information → Demand/Capacity Analysis → Regulation → CTOT/Slot

4- تهیه لیست اسلات Slot List

حالا سیستم می‌تواند پروازهای مشمول Regulation را به شکل یک Slot List نمایش دهد مثال

Flight

شماره پرواز

EOBT

زمان احتمالی خروج پرواز

CTOT

زمان تخصیصی

Status

حالت

IR123

10:00

10:25

Assigned

IR456

10:05

10:35

Assigned

IR789

10:10

10:45

Assigned

استفاده از این جدول به اپراتور کمک می‌کند وضعیت پروازها و Slotها را پیگیری نماید.

5- اگر برنامه پرواز تغییر کند چه می‌شود؟

اینجا مفهوم مهم Tactical Flow Revision (TFR) مطرح می‌شود.فرض کنید پرواز ایران ایر IR123 قرار بود CTOT = 10:25 داشته باشد، ولی به دلیل تأخیر زمینی، پرواز آماده خروج نشده یا برای مثال ظرفیت Sectorافزایش پیدا کند. سیستم ATFM می‌تواند اسلات را مجدداً بررسی و اصلاح کند و زمان (10:35 → 10:25 ) را تغییر دهد این همان مفهوم کلی Tactical Flow Revision است؛ یعنی در مرحله Tactical، تخصیص یا وضعیت جریان اسلات بر اساس شرایط واقعی شبکه بازبینی می‌شود.

زمان محاسبه‌شده ( CTOT ) برای Take-off است که به یک پرواز مشمولATFM اختصاص می‌یابد تا ورود آن به یک نقطه/منطقه محدودشده با ظرفیت موجود هماهنگ شود و و Tactical Flow Revision یعنی بازنگری و اصلاح جریان یا Slotها در فاز تکنیکی Tactical، بر اساس وضعیت واقعیپرواز و ظرفیت ( Traffic و Capacity) .

اطلاعات پرواز Flight Information معمولاً شامل موارد زیر است:

1. شماره یا شناسه پرواز ( Flight ID / Callsign )

2. نوع هواپیما ( Aircraft Type)

3. فرودگاه مبدأ و مقصد (Departure / Destination )

4. زمان تخمینی خروج از Stand/فرودگاه (EOBT )

5. زمان تخمینی تیک اف Take-offپرواز از روی باند ( ETOT)

6. زمان تخمینی طول پرواز (EET/ETE )

7. مسیر پروازی (Route)

8. وضعیت فعلی پرواز ( Flight Status )

9. زمان اختصاص‌یافته برای Take-off در صورت وجود ATFM Slotپرواز (CTOT )

10. وضعیت اسلات( Slot Status ) Assigned، Accepted،

ارتباط بین Flight Information Layer با اسلات پرواز

نکته مهم این است که Slot به خود هواپیما اختصاص داده نمی‌شود؛ بلکه به یک شماره پرواز Flight/Movement در یک بازه زمانی مشخص مربوط است. برای مثال

Flight: IR123
From: Tehran
To: Istanbul
CTOT: 14:30 UTC

یعنی این پرواز برای عبور از محدودیت ATFM باید در زمان مشخص‌شده برای Take-off حرکت کند.معمولاً یک بازه زمانی تورلانس CTOT Windowنیز وجود دارد؛ برای مثال (Tolerance = −5 / +10 minutes ) یعنی پرواز باید تا حد امکان در محدوده مجاز Slot خود Take-off کند.

یک مثال ساده

فرض کنیم یک Sector در ساعت 15:00 ظرفیت محدودی دارد و تعداد زیادی پرواز قصد ورود به آن را دارند.

ATFM ممکن است برای پروازها Slot تعیین کند:

در Flight Information Layer، اطلاعات هر Flight همراه با Slot آن نمایش داده می‌شود و کنترلر/اپراتور می‌تواند انرا ببیند.

کدام پرواز → چه Slotی دارد → وضعیت آن Slot چیست → آیا پرواز مطابق Slot حرکت کرده است یا خیر.

بنابراین: اطلاعات پرواز Flight Information Layer و زمان اختصاص‌یافته ATFM Slot برای مدیریت جریان آن پرواز و این دو در سیستم ATFM به هم مرتبط هستند.

برای درک بهتر ATFM، تفاوت SSIM، FPL و FIXM به این صورت میباشد

مورد

SSIM

FPL

FIXM

مفهوم

اطلاعات برنامه پروازتخصیصی

برنامه پرواز عملیاتی به اصطلاخ فلایت پلن

استاندارد تبادل اطلاعات پرواز

زمان استفاده

بیشتر قبل از عملیات

قبل از پرواز و در عملیات پرواز

در تبادل دیجیتال اطلاعات

تمرکز

Schedule

Flight Plan

Flight Data

مثال

مثلا پرواز هر روز ساعت 08:30

مسیر و ارتفاع پرواز IR123

انتقال استاندارد داده پرواز بین سیستم‌ها

ارتباط با ATFM

منبع اطلاعات برنامه‌ای

منبع مهم اطلاعات عملیاتی

استاندارد تبادل داده

الف- مثلاً شرکت هواپیمایی ابتدا (SSIM ) اعلام می‌کند این یعنی برنامه زمانی پرواز ( ) :

IR123
Tehran → Istanbul
STD = 08:30
STA = 10:20
Operating Days = 1,3,5

ب- فلایت پلن FPL Flight Plan

وقتی پرواز واقعاً برنامه‌ریزی عملیاتی می‌شود، Flight Plan توسط شرکت هواپیمایی یا خلبان نوشته شده و تحویل واحد مدیریت جریان ترافیک هوایی ATFM داده میشود که شامل اطلاعات بسیار دقیق تری است ا برای مثال

Callsign: IR123
Route: …
EOBT: 08:30
Cruising Level: FL350
Aircraft Type: A320
Destination: LTBA

ATFM از اطلاعات FPL برای محاسبه Demand، Sector Load ،Slot استفاده می‌کند.

ج- FIXM = Flight Information Exchange Model

استاندارد تبادل اطلاعات پرواز (FIXM ) واقع یک مدل استاندارد برای تبادل اطلاعات پرواز به‌صورت دیجیتال بین سیستم‌های مختلف است.یعنی اگر سیستم های زیر

Airline System → ANSP → ATFM System → Airport System

همگی بخواهند اطلاعات پرواز را با یک زبان استاندارد ردوبدل کنند، تبادل استاندارد اطلاعات FIXM کمک می‌کند ساختار داده‌ها برای همه قابل فهم باشد.

SSIM = Schedule
FPL = Flight Plan
FIXM = Information Exchange Model

یعنی به‌صورت خیلی ساده میتوان بیان کرد

چه پروازی قرار است انجام شود و چه زمانی ( SSIM )

این پرواز چگونه قرار است انجام شود ( FPL )
اطلاعات پرواز را چگونه به‌صورت استاندارد بین سیستم‌ها منتقل کنیم ( FIXM)

منابع